Platenzaken in Amsterdam

Damn Good Records zit op Nieuwezijds Voorburgwal 371A, een paar minuten lopen van het Spui, en je ziet de winkel voordat je hem zoekt: bij mooi weer staan de bakken half op de stoep. De zaak zelf is jong. Ko Faber begon hier omstreeks 2023, aanvankelijk onder de naam Trash & Treasure. De voorraad is dat niet: Damn Good koopt en verkoopt oud én nieuw, en het zwaartepunt ligt bij twee dingen — hiphop, en Japanse persingen. Dat tweede verdient uitleg, want het is wat deze winkel onderscheidt van elke andere bak in de stad. Japanse uitgaven uit de jaren zeventig en tachtig gelden onder verzamelaars als de zorgvuldigst geperste versies die er van veel albums bestaan, en ze komen met dingen die de westerse persingen niet hebben: de obi, de smalle papieren strook om de hoes met de Japanse titel en de oorspronkelijke prijs erop, plus een insert met vertaalde teksten. Een Japanse persing mét obi is een ander object dan dezelfde plaat uit Duitsland, en het prijsverschil is daarnaar. Wie daarop jaagt, weet dat hier een bak staat. Daaromheen: soul, classic rock, soundtracks, en de hiphop waarmee de winkel zijn naam heeft opgebouwd. En posters en kunst — dat is hier geen zijlijn maar iets waar de eigenaar het uit zichzelf over heeft. Muziek aan de muur hoort erbij. Het is een winkel van het soort waar je iets vindt dat je niet zocht. De doorloop is hoog en er komt doorlopend materiaal binnen uit particuliere collecties, dus twee bezoeken in een maand leveren twee verschillende winkels op. Damn Good is daarnaast regelmatig buiten de deur te vinden, als gastverkoper bij luisteravonden in de stad en tijdens Amsterdam Dance Event.

Velvet Music Amsterdam zit sinds 2006 aan de Rozengracht 40, op de doorgaande weg die de Jordaan in tweeën snijdt. In 2014 werd de zaak overgenomen door Esther Lutgendorff en Merel Parlevliet, en Lutgendorff is sindsdien het gezicht van de winkel - ook buiten de deur, als tourmanager en als terugkerende gast bij het vinylitem van NPO Radio 1. Dit is een ander soort platenzaak dan de diggerszaken een paar straten verderop. Velvet is in de eerste plaats een winkel voor nieuwe muziek - vinyl, cd en dvd, met de nieuwe releases vooraan en een assortiment dat breed is waar anderen diep zijn. Daarnaast staat er tweedehands, en juist die combinatie van nieuw en gebruikt tegen schappelijke prijzen is waar de winkel zijn naam mee heeft gemaakt. De indeling is overzichtelijk: je hoeft hier niet te weten wat je zoekt om iets te vinden, en dat is een eigenschap en geen gebrek. Wat deze vestiging onderscheidt, is wie er binnenloopt. Velvet Amsterdam heeft een uitgesproken pop- en popcultuurpubliek en een K-pop-afdeling die groot genoeg is om een eigen kanaal te hebben. Dat is in Nederland zeldzaam. K-pop op vinyl en cd is een verzamelmarkt met eigen edities, fotokaarten en beperkte oplages, en de kopers zijn structureel jonger dan de gemiddelde platenkoper - een publiek waar de meeste platenzaken in dit land nauwelijks aan toekomen. Daar hoort een winkel bij die dingen organiseert. Er worden met enige regelmaat in-stores gehouden, waarbij een artiest langskomt om een paar nummers te spelen en te signeren, en de zaak doet mee aan Record Store Day. Velvet Music Amsterdam is aangesloten bij Velvet Music, een verband van zelfstandige platenzaken met een tiental vestigingen door het land — van Alkmaar en Amersfoort tot Breda, Delft, Leiden en Donner in Rotterdam. Elke winkel houdt daarbij een eigen gezicht: wat er aan de Rozengracht staat, is gekozen door de mensen die er werken.

Waxwell Records zit sinds 2005 aan de Gasthuismolensteeg, een van de negen straatjes tussen Singel en Prinsengracht. Wie in Europa dj't en in Amsterdam komt, weet deze deur te vinden. Wat Waxwell doet, is graven. Het assortiment loopt van soul, funk en jazz via hiphop, disco en reggae naar blues, classic rock en pop, en de winkel omschrijft de eigen kern het scherpst zelf: van old-school rap-twaalfinches tot zeldzame jazzfunk-45's, van Braziliaanse lp's tot Nederlandse breaks. Dat laatste is geen bijzin. Er zijn in Nederland maar weinig zaken die de eigen persingen uit de jaren zeventig behandelen als materiaal om in te graven in plaats van als restpartij, en het is precies het soort kennis dat je niet uit een database haalt. De voorraad wordt vrijwel dagelijks aangevuld, en dat is voor deze winkel geen detail maar het bedrijfsmodel. Waxwell koopt zelf collecties in - losse partijen, hele nalatenschappen, kratten van dj's die stoppen - en wat daaruit komt, staat een week later in de bak. Wie hier twee keer in een maand binnenloopt, ziet twee verschillende winkels. Het is daarmee ook een zaak waar je iets kunt vrágen. De bediening is gericht op dj's, verzamelaars en mensen die met een specifieke persing in hun hoofd binnenkomen: een zoekverzoek achterlaten kan, en de kans dat er iemand achter de toonbank staat die de plaat kent, is hier hoger dan gemiddeld.